Je bent benieuwd naar het geslacht van je baby en vraagt je af of de NIPT-test daar al vroeg antwoord op kan geven. In dit artikel leg ik vriendelijk en helder uit wat NIPT precies doet, vanaf welke week het technisch mogelijk is om het geslacht te bepalen, hoe betrouwbaar dat is en welke regels in Nederland en in het buitenland gelden. Je krijgt praktische tips, realistische verwachtingen en duidelijke handvatten om een keuze te maken die bij jullie past.
Wat is de NIPT en wat kun je ermee?
De NIPT is een niet-invasieve prenatale test die via een gewone bloedafname bij de zwangere vrouw kijkt naar celvrij DNA afkomstig van de placenta. Het primaire doel is het inschatten van het risico op trisomie 21, 18 en 13. De test is veilig voor jou en je baby en kan in Nederland vanaf ongeveer de 11e zwangerschapsweek worden afgenomen. De uitslag volgt meestal binnen 7 tot 10 kalenderdagen.
Belangrijk om te onthouden: NIPT is een screening, geen diagnose. Bij een verhoogde kans op een trisomie volgt de optie voor diagnostisch vervolgonderzoek, zoals een vruchtwaterpunctie of vlokkentest, die wel zekerheid kan geven maar ook een kleine kans op een miskraam kent.
Wanneer kan NIPT het geslacht bepalen?
Technisch gezien kan NIPT in het bloed van de moeder DNA-fragmenten detecteren die duiden op de aanwezigheid van een Y-chromosoom. Als er Y-materiaal wordt gevonden, is de kans groot dat het om een jongetje gaat. Wordt er geen Y-materiaal gedetecteerd, dan wijst dat op een meisje. In de praktijk wordt dit pas betrouwbaar wanneer er voldoende foetaal DNA in het bloed aanwezig is, meestal vanaf 11 tot 12 weken, en nog betrouwbaarder rond 12 tot 13 weken.
Vanaf welke zwangerschapsweek is dit zinvol?
In internationale praktijk is geslachtsbepaling via celvrij DNA doorgaans betrouwbaar vanaf 11 tot 12 weken, met de hoogste betrouwbaarheid als je iets verder bent in het eerste trimester. Heel vroege afnames geven soms geen uitslag door een lage foetale fractie. Een tweede afname, bijvoorbeeld 1 tot 2 weken later, levert dan vaak wel een resultaat.
Hoe betrouwbaar is geslachtsbepaling met NIPT?
De betrouwbaarheid is hoog, maar niet absoluut. Een zeldzame factor zoals mozaïcisme in de placenta, een verdwenen tweeling of een uiterst lage foetale fractie kan de interpretatie bemoeilijken. Daarom adviseren veel zorgverleners om het geslacht uiteindelijk te bevestigen met een echo, doorgaans rond 16 weken of tijdens de 20-wekenecho.
Mag je in Nederland het geslacht via NIPT horen?
Dit is de vraag achter de vraag. In Nederland is de NIPT onderdeel van het bevolkingsonderzoek. Onder de geldende vergunning richten de laboratoria zich op de doelstelling van de test, namelijk het screenen op trisomie 13, 18 en 21. Het onderzoeken en rapporteren van geslachtschromosomen en het doorgeven van het geslacht vallen niet onder die vergunning. Concreet betekent dit dat je in Nederland via de reguliere NIPT geen geslacht krijgt meegedeeld, ook al is het technisch te achterhalen.
Wat betekent dit voor jou?
Als je in Nederland de NIPT doet, zul je het geslacht doorgaans via de echo te horen krijgen. Veel ouders kiezen voor een geslachtsecho rond 15 tot 16 weken. Tijdens het 20-wekenecho-onderzoek is het geslacht meestal nog duidelijker in beeld. Wil je alvast meer lezen over echo en timing, bekijk dan ook dit overzicht over wanneer je het geslacht op de echo ziet.
En in België of andere landen?
In verschillende landen, zoals België, is het gebruikelijk dat laboratoria het geslacht wel rapporteren als je daarvoor kiest. Vaak kan dat vanaf de 12e week en ontvang je de uitslag binnen 7 tot 10 dagen. Ook daar geldt: bevestiging met een echo blijft verstandig, hoe hoog de betrouwbaarheid ook is.
Echo, alternatieven en realistische verwachtingen
De echo blijft in heel Europa de meest gebruikte manier om het geslacht te zien. Rond 15 tot 16 weken is dat vaak goed te beoordelen, en tijdens de 20-wekenecho vrijwel altijd. Dit is ook het moment waarop belangrijke structurele controles plaatsvinden die niets met chromosomen te maken hebben.
Sommige commerciële aanbieders in het buitenland bieden vroege geslachtsbepaling via bloed aan. Bedenk dat dit losstaat van de medische NIPT-doelstelling en dat kwaliteit, begeleiding en nazorg kunnen verschillen. Welke route je ook kiest, bespreek vooraf je verwachtingen en wensen met je verloskundige of gynaecoloog.
Hoe verloopt de NIPT praktisch en wanneer heb je uitslag?
In Nederland kun je de NIPT meestal vanaf 11 weken laten afnemen. De bloedafname duurt maar enkele minuten en je hoeft niet nuchter te zijn. De uitslag volgt doorgaans binnen 7 tot 10 kalenderdagen. In uitzonderlijke gevallen kan de test niet interpreteerbaar zijn, bijvoorbeeld door een lage foetale fractie. Vaak volstaat het om na 1 tot 2 weken opnieuw bloed te laten prikken.
Situaties waarin het geslacht minder duidelijk is
Tweeling en meerling
Bij een tweeling kan NIPT soms wel aangeven of er Y-chromosomaal materiaal aanwezig is, maar niet bij welke baby dit hoort. Bovendien verschilt de betrouwbaarheid per zygositeit. De echo blijft daarom het aangewezen middel om het geslacht per kindje te beoordelen.
Verdwenen tweeling
Een heel vroege tweede vrucht die spontaan stopt met ontwikkelen kan nog korte tijd DNA afgeven. Dit kan zowel de trisomie-screening als een geslachtsindicatie bemoeilijken. In de praktijk betekent dit soms een onduidelijke of onverwachte uitslag.
Lage foetale fractie
De hoeveelheid foetaal DNA in het bloed van de moeder is cruciaal. Bij overgewicht, heel vroege zwangerschap, bepaalde medicatie of intensieve inspanning vlak voor de bloedafname kan de foetale fractie lager zijn. Het gevolg is soms geen of een vertraagde uitslag. Een nieuwe afname wat later in de zwangerschap lost dit vaak op.
Andere factoren
Auto-immuunziekten, een recente bloedtransfusie, transplantaties of oncologische behandelingen kunnen de interpretatie van DNA-signalen verstoren. Ben je onder behandeling of heb je medische bijzonderheden, vertel dit dan altijd aan je zorgverlener zodat het laboratorium hiermee rekening kan houden.
Kiezen, wel of niet weten
Niet iedereen wil het geslacht vroeg weten. In landen waar het mag rapporteren kun je meestal aangeven dat je het niet wilt horen. In Nederland speelt die keuze bij de NIPT niet, omdat het geslacht via NIPT niet wordt meegedeeld. Wil je de verrassing bewaren tot de geboorte of tot een later echo moment, bespreek dat dan met je zorgverlener en geef duidelijk aan dat je het niet genoemd wilt hebben tijdens de echo.
Waarom ik dit adviseer
Op basis van jarenlange ervaring met vragen van aanstaande ouders merk ik dat duidelijkheid over mogelijkheden en beperkingen rust geeft. Mijn advies is om NIPT te benaderen waarvoor het bedoeld is, namelijk als screening op trisomieën, en het geslacht met de echo te bevestigen. Zo voorkom je teleurstellingen, misverstanden en onnodige onrust. En gun jezelf de tijd: een weekje langer wachten levert vaak een veel zekerder antwoord op.
Samengevat
Technisch kan NIPT het geslacht vaak vanaf 11 tot 12 weken aanwijzen, met de grootste betrouwbaarheid iets later in het eerste trimester. In Nederland wordt het geslacht via de NIPT niet meegedeeld omdat dit niet onder de vergunning valt. In België en sommige andere landen kan het wel, als je daarvoor kiest. Bevestig het geslacht bij voorkeur met een echo rond 16 weken of tijdens de 20-wekenecho. Wil je meer weten over wat je rond de echo’s kunt verwachten, lees dan ook over vanaf wanneer je je baby kunt voelen.
Conclusie
De vraag wanneer NIPT het geslacht van je baby laat zien, heeft een technisch en een praktisch antwoord. Technisch kan dat meestal vanaf 11 tot 12 weken, praktisch bepaalt het land en het laboratorium of die informatie wordt meegedeeld. In Nederland krijg je het geslacht via NIPT niet te horen en biedt de echo uitkomst. Welke route je ook kiest, bevestig altijd met een echo en laat je goed informeren, zodat je met vertrouwen toeleeft naar het moment waarop jullie het geslacht horen.
Veelgestelde vragen
Wanneer geslacht baby NIPT-test in Nederland: krijg ik het te horen?
In Nederland wordt het geslacht via de NIPT niet meegedeeld, omdat de vergunning zich richt op trisomie 13, 18 en 21 en niet op geslachtschromosomen. Je hoort het geslacht daarom meestal via de echo, vaak rond 15 tot 16 weken of tijdens de 20-wekenecho. De NIPT kan in Nederland wel vanaf ongeveer 11 weken worden afgenomen.
Vanaf welke week is de NIPT technisch betrouwbaar voor geslacht?
Technisch kan NIPT het geslacht vaak vanaf 11 tot 12 weken aanwijzen, wanneer er voldoende foetaal DNA in het bloed circuleert. De betrouwbaarheid neemt toe naarmate je iets verder bent in het eerste trimester. Heel vroeg prikken kan leiden tot een lage foetale fractie en soms tot geen of uitgestelde uitslag.
Hoe betrouwbaar is geslachtsbepaling met NIPT en moet ik een echo doen?
De betrouwbaarheid is hoog, maar nooit honderd procent. Zeldzame biologische factoren kunnen de uitslag beïnvloeden. Daarom blijft een echo rond 16 weken of bij de 20-wekenecho de aangewezen bevestiging. Dit advies geldt ook in landen waar het geslacht via NIPT wel wordt gerapporteerd.
Kan de NIPT het geslacht bij een tweeling bepalen?
De NIPT kan soms aangeven of er Y-chromosomaal materiaal aanwezig is, maar niet bij welke tweelingbaby dat hoort. De echo blijft daarom het middel om het geslacht per kind vast te stellen. In Nederland wordt het geslacht via NIPT niet meegedeeld, ook niet bij een tweelingzwangerschap.
Wat als mijn NIPT geen uitslag geeft door lage foetale fractie?
Dat betekent niet automatisch dat er iets mis is. Vaak adviseert het laboratorium om 1 tot 2 weken later opnieuw bloed te prikken. Factoren zoals vroege termijn, overgewicht of inspanning vlak voor de prik kunnen meespelen. Voor het geslacht blijft een echo op 16 tot 20 weken een betrouwbare bevestiging.
